In 2010 zal personal branding een nieuwe fase ingaan. Deze fase wordt gekenmerkt door een aantal trends die ik waarneem in onze projecten en de vragen die wij van organisaties en professionals krijgen. Hieronder 5 belangrijkste personal branding ontwikkelingen voor 2010:

1. van jij naar wij
Obama zei het al: “Yes, we can”, het gaat niet over ‘jou’, maar over ‘wij’. Bij de dingen die je doet, bij de manier waarop je werkt aan je personal branding, gaat het erom wat wij samen kunnen doen en bereiken. De vraag is wat wij voor elkaar kunnen betekenen en wat wij samen kunnen betekenen. Personal branding moet dan ook (niet langer) gezien worden als jezelf profileren: maar als het verhogen van je waarde voor anderen. Het maakt niet meer uit wat jij over jezelf roept. Als je niet interessant bent, word je ‘ontvriend‘, niet meer gevolgd op Twitter en zeker niet meer door anderen aanbevolen. Twitter wil ook niet langer weten wat jij aan het doen bent, maar wil tegenwoordig graag weten ‘wat er gebeurt’.

2. van luxe naar noodzaak
Er zijn op dit moment ruim 380.000 mensen zonder werk in Nederland. Volgens het CPB gaat dit volgend jaar oplopen tot boven de 500.000. In alle bedrijfstakkken en ook bij overheidsorganisaties worden sneller en vaker reorganisaties doorgevoerd waarbij steeds vaker gedwongen ontslagen vallen. ‘Flexibiliteit, mobiliteit en proactiviteit’ zijn de eisen die aan medewerkers worden gesteld. En hiermee is personal branding geen luxe activiteit meer voor organisaties en professionals die ‘eens iets anders’ willen doen. Het verhogen van je zichtbaarheid maar vooral van je waarde en relevantie voor anderen wordt belangrijker dan ooit. Je kunt niet meer denken ‘ het zal mijn tijd wel duren’ en je kunt niet meer ‘gewoon je werk doen’, je moet actief en bewust aan de slag met de dingen ‘om je werk heen’.

3. van LinkedIn naar Facebook
Online zichtbaar en van waarde zijn, wordt steeds belangrijker. Steeds meer professionals hebben een profiel op LinkedIn, wereldwijd inmiddels 53 miljoen en dit aantal zal ook nog wel blijven groeien. Het gebruik van LinkedIn is in Nederland procentueel hoger dan in andere landen. En toch legt LinkedIn het af tegen de enorme groei die Facebook momenteel doormaakt. Zowel in aantallen leden (op dit moment ruim 350 miljoen) als in het gebruik, maandelijks 213 minuten (Facebook) tegenover 13 minuten (LinkedIn) zijn de verschillen groot. LinkedIn is hiermee zeker nog niet afgeschreven, en blijft het een manier om zichtbaar te maken wie je bent en wat je doet. Maar Facebook is waar het echt gebeurt. Bedrijven gaan (ook) personeel werven via Facebook omdat je daar mensen echt leert kennen. En dit is dan ook een opvallende personal branding trend: bij het werven van personeel wordt het steeds belangrijker wie je als mens bent dan wat er op je CV staat. Dat was wellicht al zo: een sollicitatie gaat nooit zonder persoonlijk gesprek, maar nu hebben we Facebook… om je echt te leren kennen.

4. van zenden naar luisteren
Personal branding, het verhogen van je waarde gaat makkelijker als je meer luistert dan zendt. Wat gebeurt er om je heen? Welke ontwikkelingen spelen er zich af binnen je organisatie of in de markt? Wat zijn de belangen van je collega’s of je leidinggevende om bepaalde beslissingen te nemen? Waar hebben anderen het over en waar kun jij op aanhaken? Deze ontwikkeling heeft in sterke mate plaats voor bedrijven en merken: er wordt op blogs en op Twitter gesproken over ontwikkelingen, producten en merken. Wat anderen over jou of over voor jouw relevante onderwerpen vertellen was nog nooit zo makkelijk te volgen. Dit geldt ook voor personal branding, het is makkelijker dan ooit om te volgen wat er zich afspeelt binnen jouw vakgebied, waar dan ook ter wereld. Je kunt gesprekken tussen de experts volgen (via bijvoorbeeld Twitter en weblogs). Een eigen blog is leuk (;-)) maar als je je doelgroep niet opzoekt zullen ze jou ook niet meer opzoeken.

5.van product/dienst naar ervaring
Als je alles hebt of kunt kopen dan is het enige wat uniek is: de ervaring. Ervaringen: dingen doen, meemaken en zelf ondergaan zijn de unieke en onderscheidende waarden waar merken voor kunnen en moeten zorgen om te blijven bestaan. Een Apple is niet zomaar een computer die je online koopt. Het kopen van een Apple is een ervaring die je beleeft in de Apple store (bijvoorbeeld die op 5th Avenue). Nespresso koffie koop je niet bij de Albert Heijn (je zou wellicht schrikken van het prijsverschil met Perla) maar bij een Nespresso Boutique.
De zoektocht naar beleving gaat verder dan de aanschaf van producten en diensten. Neem het aantal festivals dat jaarlijks wordt bezocht. Hoeveel zal jij er in 2010 bezoeken? Of je er voor betaald, of dat het gratis wordt aangeboden en je er toevallig in terecht komt, je ontkomt er niet aan. Het meemaken van festivals, concerten, 3D films en andere happenings geeft ons ervaringen die we zullen herinneren. Ook deze ontwikkeling kunnen we door trekken naar personal branding. Het toevoegen van waarde met als resultaat gevraagd worden voor de dingen waarvoor je gevraagd wilt worden doe je door het creëren van ervaringen. Goed zijn is niet meer goed genoeg, het product of de dienst die je levert moet een ervaring zijn voor je klant, opdrachtgever, collega of manager. Hoe neem je ze mee in het proces of betrek je ze bij het eindresultaat. Een rapport kan niet meer zonder presentatie. Een onderzoek kan niet meer zonder interviews en workshops. Een product kan niet meer zonder social media strategie. Producten, diensten zijn makkelijk vergelijkbaar en inwisselbaar. We zijn allemaal op zoek naar online maar vooral offline ervaringen die we voelen en die we ons zullen herinneren, ook na 2010.

Op dinsdag 22 december 2009 is mijn buurvrouw Lieneke Jongeling overleden. Lieneke was nog maar 62 en stond vol in het leven. Ze was onder andere rector van het Northgo College en voorzitter van de werkgroep Electronisch Leerling Dossier. Lieneke was voor mij echt een buurvrouw: een praatje op straat, het aannemen van elkaars pakketjes als de ander niet thuis was en het ophalen van het ontsnapte konijn van mijn dochtertje uit haar tuin.

Gisteren was de afscheidsdienst. Mooie woorden van familie, vrienden en zakelijke relaties waardoor ik mijn buurvrouw nog beter leerde kennen.

Een van de dingen die me raakte was de referentie, door een van de sprekers, aan Lieneke haar LinkedIn profiel. De spreker noemde een aantal functies en de rol die Lieneke voor zichzelf beschreven had. Ik heb haar profiel nog even opgezocht en wat me opvalt is dat Lieneke duidelijk bezig was met het vervullen van een rol en niet van een functie. De manier waarop ze zichzelf positioneerde was vanuit wie ze in de kern was: een innovator, op het vlak van business and proces and system redesign. Lieneke had een hele sterke personal brand waarmee ze voor heel veel mensen van waarde was, die haar activiteiten stuurde maar die er ook voor zorgde dat ze gevraagd werd voor de dingen waarvoor ze gevraagd wilde worden.

Een unieke en misschien wel trendsettende manier van solliciteren is opgezet door marketingbureau Energize. Je toelichtende brief mag uit 140 tekens bestaan en verder is vooral relevant hoe je LinkedIn profiel en Twitter pagina eruit ziet.

Het maakt solliciteren dus heel erg makkelijk. Zeker als je de afgelopen maanden (jaren) gewoon steady gewerkt hebt aan je LinkedIn profiel en regelmatig op Twitter bent geweest. Ik denk dat het dus de absolute toekomst is. Het moet uit je online identiteit leesbaar zijn wat je motivatie is en of je gekwalificeerd bent voor een functie of project.

Er zijn 7 generieke personal branding strategieën waarmee elke professional, ongeachtwie hij is of wat hij doet zijn positie en herkenbaarheid kan versterken:

1. aardig zijn voor de mensen waarmee wordt samengewerkt; Een vaak ondergewaardeerde strategie die, indien oprecht wordt toegepast, veel op kan leveren;
2. opvallen tussen de anderen en andere projecten; opvallen is een doel op zich, gemakkelijk te doen door het eigen patroon te doorbreken. Bewust dingen anders doen dan in het verleden is gedaan om mensen bewust te maken van wat er gedaan wordt en op welke manier;
3. onderhouden en versterken van een persoonlijk netwerk; een netwerk, of personal brand community moet bewust en oprecht onderhouden worden. Dit betekent contacten onderhouden met opdrachtgevers en relaties waar mee is samengewerkt of waarmee samengewerkt kan gaan worden. Netwerken is gebaseerd op interesse, vertrouwen en gelijkwaardigheid en niet op verkoop. Mensen willen andere mensen graag verder helpen met informatie en contacten;
4. zichtbaar maken van persoon en resultaten; de professional mag zichzelf en de door hem behaalde resultaten zichtbaar maken. Hij moet dit doen zodat anderen weten waar ‘hij van is’. Met het zichtbaar maken van resultaten worden anderen geholpen om de consultant te kunnen plaatsen;
5. ondernemen van activiteiten; het versterken van een positie zowel intern als extern betekent voortdurend op zoek naar kansen en nieuwe activiteiten. Het betekent dat de consultant bewust elke week op nieuwe mensen af moet stappen en activiteiten moet initiëren. Het gaat niet vanzelf, er moet hard voor gewerkt worden;
6. omgevingsbewust zijn; wat zijn de persoonlijke en zakelijke belangen van een opdrachtgever? Hoe denkt een collega en wat zijn zijn drijfveren? Wat zijn de kansen en bedreigingen die zich intern en extern voor de consultant voordoen? Door bewust te zijn van wat er om hem heen gebeurt kan een consultant daar actief op inspringen en zijn kansen pakken;
7. innoveren; durven te vernieuwen, voortdurend relevant blijven en het oude kunnen los laten om daarmee ruimte te scheppen voor nieuwe activiteiten of werkwijzen. De consultant moet innoveren om aansluiting te houden met de veranderende wereld om hem heen.

Je kunt alleen succesvol worden als je anderen helpt bij het bereiken van hun successen. En het is ontzettend leuk om anderen te helpen bij het bereiken van hun successen. En zo vinden de mensen in jou omgeving het leuk om jou te helpen bij het bereiken van jouw doelen. Vier ingrediënten spelen een rol bij het succesvol opbouwen en onderhouden van een waardevol netwerk:

De juiste instelling
Netwerken is geven en kijken waar je voor andere mensen waarde kunt creëren. Het is het tonen van oprechte interesse in anderen. En soms moet je even zoeken naar die interesse, maar in 80% van je ontmoetingen moet het kunnen lukken om voor iemand relevant te kunnen zijn. Open staan voor anderen, iemand zijn verhaal aanhoren en daarvoor interesse tonen is een eerste stap.
Aan de andere kant is het ook belangrijk om enthousiast te kunnen vertellen over wat jou bezighoudt en wat jouw passies en ambities zijn. Met enthousiasme kweek je enthousiasme. Mensen nemen jouw enthousiasme graag over en willen zich graag voor jouw in zetten.

Het aanleren van de juiste vaardigheden
Vaardigheden kun je leren. Het kost wat moeite, maar met de juiste inspanning kun je je de volgende benodigde vaardigheden eigen maken: luisteren, samenvatten en doorvragen. Hiermee ga je op zoek naar de doelen en ambities van de ander. Om de ander voor jouw enthousiast te krijgen, moet je een verhaal kunnen vertellen. Je verhaal, je topprojecten en je ambitie ga je op een aansprekende manier vertellen. Geen lang beschrijvend verhaal maar een herkenbaar, geloofwaardig geheel.

Voldoen aan de voorwaarden
Voordat je aan je netwerk gaat werken moet het duidelijk zijn wat je wilt of wat je kiest als ambitie. Geen vaag gedoe over ‘dat je niet weet wat je wilt’. Kies iets totdat je iets anders kiest. En ga daarvoor. Kies ook iets dat een ander kan doorvertellen of associaties bij heeft. Je verhaal kun je aanpassen aan je publiek.

Het geheim van netwerken optimaal toepassen
Je netwerk optimaal benutten betekent anderen inzetten bij het bereiken van jouw ambities. Dat betekent dus niet anderen vragen om jouw ambities waar te maken. Op het moment dat je anderen over jouw ambities vertelt en ze vraagt of ze een idee, een contact of een tip hebben hoe dit te realiseren gaan er deuren voor je open waar je het bestaan niet van kende.

Tijdens het Stipp symposium: Samenwerking in Innovatie mocht ik een lezing houden over de kansen van social media hierbij.